Maar vragen ze wat het betekent...
zeg dan dit:
Morgen is 't Valentijnsdag...
al in de morgenschijn.
En ik de maagd al aan je raam...
om je Valentijn te zijn.
Hij stond op, trok kleren aan, opende de deur...
voor de maagd, die als maagd niet weg zou gaan.
Mooie Ophelia. -Echt, zonder te zweren...
ik breng 't ten einde.
Bij Jezus, voor een jonge maagd...
de jongens doen 't, het is hun schuld.
Zei zij:
'Voordat je met me vree, beloofde je me trouw. '
'Dat had ik zeker ook gedaan...
als je niet in m 'n bed was gegaan. '
Hoe lang is ze al zo?
Hopelijk komt 't goed.
Je moet geduld hebben.
Maar toch moet ik huilen...
dat hij in de koude grond is gelegd.
Mijn broer zal 't horen.
En nu...
dank ik u voor uw goede raad.
Kom...
mijn koets.
Goedenacht, dames. Lieve dames, goedenacht.
Volg haar en houd haar in de gaten.
Dit is het gif van diep verdriet.
Het komt voort uit haar vaders dood...
en kijk nu, Gertrude...
Wat is dat? -Waar zijn m'n Zwitsers?
Wat is er? -Vlucht.
De zee die overstroomt...
verslindt het land niet sneller dan Laertes uw lijfwacht.
Het gepeupel noemt hem 'heer', alsof de tradities zijn vergeten...
geen gezag meer bestaat...
en roept: 'Laertes moet koning zijn.'
Mutsen, handen, tongen schallen:
'Laertes koning.'
Lustig blaffen ze op 't valse spoor.
Verkeerd, valse Deense honden.
De deuren bezwijken.
Waar is die koning?
Wacht buiten. -We komen mee.
alstublieft.
Goed. -Ik dank u.
Bewaak de deur.
O, gij valse koning.
Geef me mijn vader. -Kalm, Laertes.
elke druppel kalmte in me noemt mij bastaard, mijn vader hoorndrager...
en drukt het brandmerk 'hoer'...
op het onbesmeurde voorhoofd van mijn moeder.
Hoe komt je opstandigheid zo groot?
Laat hem los. Ons overkomt niets.
Zo'n goddelijkheid omgeeft een koning dat verraad nooit iets vermag.
Laertes, vanwaar die verbittering?
Laat hem los, Gertrude.
Zeg op. -Waar is mijn vader?
Dood.
Niet door hem. -Laat hem vragen.
Hoe is hij gestorven? Zeg op.
Niets trouw. Mijn eed kan naar de duivel...
geweten naar de diepste hel.
Ik tart verdoemenis.
Onverschillig laten mij deze, en de andere wereld.
Kome mag wat komt, ik zal mij grondig wreken voor mijn vader.
Wie houdt je tegen? -Ik zelf, en verder niets.
En mijn middelen...
gebruik ik zo dat ik met weinig ver kom.
Beste Laertes.
als je weten wilt hoe je vader is gestorven, geldt je wraak dan...
tegelijk vriend en vijand, winnaar en verliezer?
Zijn vijanden. -Ken je die?
Vrienden druk ik in mijn armen...
en voed ik, als de pelikaan, met mijn bloed.
Nu betoon je je een goede zoon en een ware edelman.
Dat ik geen schuld heb aan je vaders dood...
en dat die me verdriet doet...
zul je even duidelijk zien als het daglicht zelf.
Laat haar.
Wat gebeurt er?
Hitte, verschroei mijn brein.
Tranen, zevenvoudig zout...
brand het licht uit mijn ogen.
Je waanzin zal zo zwaar betaald worden...
dat de schaal naar mij doorslaat.
Roos van mei?
Lief kind...
zoet zusje...
lieve Ophelia.
O, hemel...
Is een meisje even kwetsbaar als 'n grijsaard?
De natuur is teer in liefde...
en waar zij teer is, zendt ze een kostbaar stukje van zichzelf...
het beminde achterna.
Ze droegen hem blootshoofds op de baar...
en op zijn graf viel menig traan, vaarwel duifje.
Was je helder en riep je om wraak, het zou niet meer roeren.
Je moet zingen: ' Naar onder, naar onder'...
en roepen.
Naar onder, naar onder.
Wat past het refrein er mooi bij.
De rentmeester stal z'n meesters dochter.
Dit niets zegt alles.
Rozemarijn...
voor herinnering.
Lief, vergeet me niet.
Pensees...
voor gedachten.
Een les in waanzin:
Gedachten en herinnering...
samengevoegd.
Hier heb je venkel...
en akelei.
Wijnruit...
en voor mij.
We noemen 't wel genadekruid.
Maar jij moet 't anders dragen.
Een madeliefje.
Mijn viooltjes zijn verwelkt toen mijn vader stierf.
Hij had een goed einde.
van mijn lieve Robin juicht heel mijn hart
Smart en bezoeking, lijden...
de hel zelf:
Van alles maakt ze iets lieflijks.
en komt nu nimmer meer?
nee, nee, hij is dood
ga naar je doodsbed
hij keert nu nimmer weer
zijn baard als wit als sneeuw
zijn hoofd als vlas zo blond
hij is heen, hij is heen
voor niets is ons geween
God zij z'n ziel genadig
En voor alle christenzielen...
bid ik God:
God zij met u.
Ziet u dat?
O, God.
Ik moet delen in je verdriet, of je doet me tekort.
Kies je wijste vrienden uit...
en zij beslissen tussen jou en mij.
als ik hierbij betrokken blijk geef ik mijn rijk, mijn kroon...
mijn leven, al wat ik heb als compensatie. Zo niet:
Leen mij dan je geduld tot ik je ziel voldoening schenk.
Zo zij het.
Zoals hij stierf...
zijn heimelijke uitvaart...
geen schild, zwaard of ereteken op zijn lijk.
Geen verheven rite, plechtigheid...
alles roept, als uit de hemel:
Ik moet het onderzoeken.
Dat zul je doen.
En waar de schuld ligt, moge de strafbijl vallen.
Kom met me mee.
Wie willen mij spreken?
Matrozen, met brieven voor u.
De enige van wie ik bericht kan krijgen, is prins Hamlet.
God zegene u. -En jullie ook.
als Hij wil.
Van de gezant die naar Engeland ging.
als u Horatio bent, wat men zegt.
als je dit gelezen hebt, verschaf hen dan toegang tot de koning.
Nog geen twee dagen op zee, werden we door een kaper achtervolgd.
We moesten ons verdedigen, en ik belandde op hun schip...
toen we uit elkaar dreven, en werd hun gevangene.
Ze waren barmhartige dieven, zodat ik iets terug zou doen.
Geef de koning mijn brieven en kom hierheen...
alsof de dood je achtervolgt.
Ik heb woorden die je oren zullen verdoven...
al zijn ze te licht voor deze zaak.
Deze mannen weten waar ik ben.
Rosencrantz en Guildenstern...
gaan naar Engeland. Ik heb nieuws over hen.
Vaarwel; zoals je weet de jouwe, Hamlet.
Ik zal u helpen.
En daarna brengt u me bij hem die u stuurde.
Nu begrijp je dat ik onschuldig ben...
en sluit je me als vriend in je hart.
Je hebt nu gehoord dat hij die je vader doodde...
het op mij gemunt had.
Dat is duidelijk, alleen:
Waarom hebt u niets ondernomen tegen deze feiten...
zo misdadig wat uw veiligheid en wijsheid toch vroegen?
Om twee redenen, die jij misschien niet sterk vindt...
maar voor mij zwaar tellen.
De koningin, zijn moeder, aanbidt hem.
Wat mijzelf betreft, of het nu deugd is of gebrek:
Zij en ik zijn zo met elkaar in samenstand...
dat ik, zomin als de ster buiten haar baan...
buiten haar zou kunnen.
En ik kon hem niet laten berechten...
omdat het volk zo van hem houdt.
Men tipt zijn fouten in affectie...
en willen zijn ketenen veranderen in eretekenen.
Mijn pijlen, voor die wind te licht...
vlogen dan naar mijn boog, niet naar hun doel.
Zo raakte ik een nobele vader kwijt.
Mijn zuster is krankzinnig...
en als lof terug mag kijken vormde zij...
onweerstaanbaar...
met haar volmaaktheid een uitdaging voor onze hele eeuw.
Maar mijn wraak komt. -Wees daar gerust op.
Denk niet dat wij zo slap en traag zijn...
dat we ons zomaar zo laten bedreigen.
Je hoort weldra meer.
Ik hield van je vader.
En we houden van onszelf.
En daardoor zul je inzien...
Wat? Wat heb je daar?
Brieven, heer, van Hamlet.
Voor u en de koningin. -Wie heeft die gebracht?
Zeelui, heer. Ik heb ze niet gezien.
Ik kreeg ze van Claudio.
Hij had ze van hem die ze bracht.
Laertes, luister mee. Laat ons alleen.
Machtige heer, weet dat ik naakt in uw koninkrijk sta.
Morgen hoop ik bij u te zijn.
Dan zal ik, als u me toestaat...
verhalen over mijn plotselinge terugkeer - Hamlet.
Wat betekent dit?
Is iedereen terug? Of is 't bedrog?
Klopt het handschrift? -Dat is van Hamlet.
'Naakt.' En in een naschrift: 'Alleen'.
Weet jij 't? -Ik begrijp 't niet.
Maar hij mag komen.
Het doet mijn zieke hart goed...
dat ik hem kan zeggen: 'Zo sterf je.'
als het zo is, Laertes...
en hoe kan 't anders, mag ik je dan adviseren?
als u me niet tot vrede maant.
Je eigen vrede.
als hij terug is, en niet meer wil vertrekken...
heb ik een plan voor hem uitgedacht...
dat zeker zijn einde wordt.
En van zijn dood krijgt niemand de schuld.
Zelfs zijn moeder noemt 't een ongeluk.
Ik laat me leiden...
als u mij tot het werktuig maakt.
Dat past goed.
Men heeft je vaak geroemd, in Hamlets bijzijn...
voor iets waarin je uitblinkt.
Geen van je gaven wekte zo zijn afgunst op als die ene...
terwijl ze voor mij je minste is.
Wat dan? -Een strik in de muts der jeugd...
maar de jeugd past net zo goed die lichte klederdracht...
als het bedaagde donker bij de gevorderde leeftijd.
Er was hier een heer uit Normandië.
Ik heb zelf tegen Fransen gediend, en 't zijn perfecte ruiters...
maar hij zat in het zadel gegoten...
en haalde zulke staaltjes uit dat hij met z'n paard vergroeid leek.
Wat hij zijn paard kon laten doen, kan ik niet bevatten.
Een Normandiër? -Zeker.
Dan was het Lamord. -Precies.
Ik ken hem goed. De parel van onze natie.
Hij roemde jouw meesterschap in het voeren van wapens...
en vooral de degen, zo dat niemand zich volgens hem met je kon meten.
Hun schermers kwamen in aanval, afweer, snelheid tegen jou tekort.
Deze lof maakte Hamlet zo afgunstig...
dat hij niets liever wilde dan zich met jou te kunnen meten.
En daarom zou... -Wat, heer?
Was je vader je dierbaar?
Of is je verdriet schijn...
gezicht zonder hart? -Waarom?
Niet dat ik denk dat je niet van hem hield.
Maar ik weet dat de tijd liefde doet ontstaan...
en ik zie steeds de bewijzen...
dat de tijd het vuur doet verflauwen.
In de vlam der liefde huist iets...
als een verkoolde pit die haar dooft.
Niets blijft altijd even goed.
Iets goeds dat al te goed wordt...
sterft in zijn eigen overdaad.
Wat we willen doen, moeten we nu doen.
Want dat 'willen' verandert.
Het wordt even vaak uit- en afgesteld als er tongen zijn, handen, toeval.
En dan is dit 'moeten'...
een spilzieke zucht die oplucht, maar met pijn.
Terug naar de wond: Hamlet komt terug.
Wat doe je om je in daden je vaders zoon te betonen...
en niet in woorden?
Zijn strot afsnijden in de kerk.
Voor moord mag geen vrijplaats gelden.
Voor wraak geen grens.
Maar, Laertes. Wil je dit doen?
In je kamer blijven?
Hamlet hoort dat je terug bent.
We laten jouw lof zingen en dikken de lof van de Fransman aan...
brengen jullie samen, en zetten geld op jullie in.
Hij, ridderlijk als hij is...
en niet op zijn hoede, bekijkt de degens niet...
zodat je met gemak, of...
met enige handigheid een scherp wapen kan kiezen...
en je kan wreken voor je vader.
Ik doe het.
En ik zal mijn wapen insmeren.
Ik heb gif van een kwakzalver...
zo dodelijk, dat als een mes 'n kleine wond maakt...
geen enkele remedie...
uit al wat er aan heilzaams is in het ondermaanse...
de gewonde voor de dood zal weten te behoeden.
Hiermee smeer ik m'n wapen in...
en ook als ik hem slechts schamp...
is hij dood.
Laten we nader overdenken...
welk middel en moment ons plan 't beste dient.
als het mislukt...
en wij ons zo verraden, doen we 't liever niet.
Daarom is er een tweede plan nodig voor als 't eerste mislukt.
Stil, laat me denken.
We zetten geld in op jouw bedrevenheid...
Ik heb 't.
als jullie dorst krijgen, en zorg dat je daartoe fel vecht...
en hij wil drinken...
houd ik een kelk wijn klaar, en als hij drinkt...
en aan jouw giftig wapen is ontsnapt...
slagen we alsnog.
Maar wacht, wat is dat?
Wat is er, lieve?
De ene ramp zit de andere op de hielen.
Je zuster is...
verdronken, Laertes.
Verdronken?
Waar?
Er staat een treurwilg bij de beek...
die zijn bladeren spiegelt in de stroom.
Die vlocht zij tot grillige kransen...
met ranonkels...
netels, madeliefjes...
en lange orchideeën...
die herders een grove naam geven...
maar die jonge meisjes dodemansvingers noemen.
Op de nijgende takken...
klom zij om haar kransen op te hangen.
Een valse twijg brak...
en haar wonderlijke tooi en zij...
vielen in de wenende beek.
Haar kleed spreidde zich uit...
en hield haar als een meermin nog even boven.
Zij zong flarden van oude wijsjes...
alsof ze van geen kwaad wist...
of van nature in het water thuishoorde.
Maar lang kon het niet duren...
tot haar kleed zich had volgedronken...
en het arme kind meetrok in een modderige dood.
Ach, dus ze is verdronken?
Verdronken...
verdronken.
Je hebt al te veel water...
arme Ophelia.
Dus ik houd mijn tranen in.
Maar toch...
zo zijn wij:
De natuur doet wat ze wil.
Wat schaamte ook zegt:
Hierna is de vrouw in mij weg.
Adieu, heer.
Ik zou vlammende woorden spreken als deze dwaasheid ze niet bluste.
Hem na, Gertrude.
Het viel niet mee zijn woede te bedaren.
En nu vrees ik dat 't weer begint.
En daarom...
hem na.
Gewijde grond voor iemand die haar eigen heil zocht?
Ja dus. Maak d'r graf maar snel.
De lijkschouwer heeft 't zo bevolen.
't Was toch geen zelfverdediging?
Zo is 't bepaald. -Dan was het se offendendo.
't Zit namelijk zo:
als ik me moedwillig verdrink...
is dat 'n daad, en die is drieledig:
Handelen, doen en uitvoeren.
Ergus, ze heeft zich verdronken.
Luister... -Laat me nou.
Hier is het water, ja?
Hier staat de mens, ja?
Gaat de mens nu naar 't water...
dan gaat hij. Of hij wil of niet, hij gaat.
Komt het water naar hem, dan verdrinkt hij zichzelf niet.
Ergus, wie 't niet zelf doet, verkort zijn leven niet.
Is dat de wet? -Zekers. De lijkschouwerswet.
Zal ik 's wat zeggen?
als ze geen adel was, ging ze in ongewijde grond.
Zo is 't maar net. De betere standen hebben meer vrijheid...
om zich te verdrinken dan hun christenbroeders.
Geef me mijn schop.
Geen ouder adel dan tuinman, spitter en grafdelver. Dat is Adams beroep.
Adam? -De eerste die 'n wapen had.
Dat had ie niet. -Heiden, ken jij nou de Schrift?
De Schrift zegt: 'Adam graafde.'
'n Schop is een wapen.
Ik heb er nog een.
als je 't niet weet, ga je biechten.
Wie bouwt beter dan metselaar, scheepsbouwer of timmerman?
De galgbouwer:
Zijn huis overleeft wel duizend huurders.
Ja, dat is spits. De galg is goed.
Waarvoor is hij goed? Voor slechterikken.
En jij noemt de galg sterker dan de kerk...
ergus, jij mag aan de galg.
Opnieuw, vooruit.
Wie bouwt beter dan de metselaar...
scheepsbouwer of timmerman? -Zeg 't maar.
Ja, ik weet 't.
Nee, ik weet 't niet.
Pijnig je hersens niet. Een ezel loopt met slaag niet sneller.
als iemand je dat nog 's vraagt, zeg je:
Een grafdelver. Zijn huizen staan tot de jongste dag.
Vooruit, ga nu...
naar Johan.
Haal daar...
een kan...
drank.
ik minde, minde in mijn jeugd
ik vond het o, zo zoet
geen tijdverdrijf en geen geneugt
doet iemand half zo goed
Heeft hij geen gevoel voor wat ie doet...
dat hij zingend een graf graaft?
Hij is er aan gewend geraakt.
Ja. De hand die weinig doet is gevoeliger.
ouderdom kwam sluipend aan
en sloeg z'n klauw op mij
't lustige leven was gedaan
was sporeloos voorbij
Die schedel heeft ook ooit gezongen.
En hij smijt ermee alsof hij van Kaïn geweest is.
En die kan van een politicus zijn geweest...
die God zelf te slim af wou zijn.
Dat kan.
Of van een hoveling, met zijn 'Goedemorgen, heer.'
Heer Zo-en-zo, die de lof zong van heer Zus z'n paard, denk je niet?
En nu het bezit van Vrouwe Worm:
Ontvleesd, en op de kop geslagen met een schop.
Wat een omwenteling, als we 't maar konden zien.
Hebben die botten niet te veel gekost om er nu mee te kegelen?
De mijne doen er pijn van.
Nog een schedel.
Dat kan een advocaat zijn.
Waar blijft hij met zijn casussen en clausen, zijn vermitsen en trucs?
Waarom laat hij zich met een vieze schop op z' n kop slaan...
zonder ' m voor de rechter te slepen?
Dit kan een landeigenaar zijn geweest...
met zijn akten, eigendomsbewijzen boetebedingen...
borgen en vrijwaringen.
Is dit de boete van zijn boetes, zijn vrijwaring...
dat zijn kop vol zit met modder?
Staan zijn borgen, dubbele incluis, voor niet meer borg...
dan voor een paar koopakten?
Z'n akten passen nauwelijks in de kist...
en verdient de eigenaar zelf niet meer?
Geen jota, heer.
Perkament is toch van schapenhuid? -En van kalfsleer.
Schapen en kalveren zoeken daar hun zekerheid.
Ik spreek hem aan.
Van wie is dit graf? -Van mij.
een kuil van klei voor zo 'n gast gemaakt...
Ja: jij staat erin te liegen.
U liegt erbuiten, dus 't is niet van u.
Ik lieg er niet in, en toch is 't van mij.
Wel, als je zegt dat 't van jou is. Het is voor een dode, geen levende.
De leugen leeft; hij wil naar u terug. -Voor welke man is het?
Geen man. -Een vrouw?
Ook niet. -Wie komt er te liggen?
Ze was een vrouw, maar is nu dood.
Wat is hij gevat. We mogen wel oppassen...
of we lopen erin. Ik zie het nu al drie jaar:
De tijd is zo gevat, dat de boer met zijn teen...
de blaren van de edelman doorprikt.
Hoe lang doe je dit al?
Sinds de dag en 't jaar dat de oude koning Hamlet Fortinbras versloeg.
Hoe lang is dat? -Dat weet toch iedere dwaas?
T oen de jonge Hamlet is geboren...
die gek die nu in Engeland is.
Waarom is hij naar Engeland?
Omdat hij gek was.
Daar herstelt hij, en anders geeft 't niet.
Hoezo? -Daar valt 't niet op:
Dat hele land is gek.
Hoe is hij gek geworden? -Heel vreemd.
Hoezo? -Hij verloor z'n verstand.
Op welke grond? -Deense grond.
Ik doe dit nu dertig jaar.
Hoe lang duurt het eer iemand verrot?
als hij niet al rot was voordat ie stierf...
soms vallen ze al uit elkaar als je ze aflegt...
gaan ze 'n jaar of acht mee.
Een looier negen. -Waarom hij langer?
Z'n huid is zo gelooid dat hij 't water buitenhoudt...
en water is de pest voor 'n lijk.
Hier heb ik een schedel...
Deze ligt al 23 jaar in de grond.
Wie was hij? -Een dolle hondsvot.
Wie denkt u? -Ik heb geen idee.
Die gek heeft nog 's een fles wijn over me leeggegoten.
Deze schedel was van Yorick...
de hofnar.
Deze? -Jazeker.
Laat 's zien.
Ach...
arme Yorick.
Ik kende hem, Horatio.
Vol grappen, en met 'n eindeloze fantasie.
Ik heb duizend keer op z'n rug gezeten.
En nu gruw ik bij de gedachte.
Ik walg ervan.
Daar hingen de lippen die ik zo vaak heb gekust.
Waar zijn je grappen nu?
Je grollen, liedjes...
je invallen waarmee je de hele tafel liet lachen?
Geen spotternij om je eigen grijns?
Is alles weggevreten?
Ga jij mijn moeder maar 's zeggen...
dat ze, hoe dik ze zich ook verft...
er zo komt uit te zien.
Kijk maar 's of ze dan nog lacht.
Horatio, vertel eens. -Wat dan?
Zou Alexander er in de aarde zo uitzien?
Zeker.
En ruiken?
Zeker.
Daarvoor kunnen we dus nog dienen.
Zo kun je het nobele stof van Alexander volgen...
tot het een spongat stopt.
Dat wordt wel erg spitsvondig.
Allerminst; je kunt het met omzichtigheid heel goed volgen:
Alexander stierf. Hij werd begraven.
Hij keert tot stof weer; stof is aarde...
van aarde maken we leem, en daarmee kunnen we...
toch een biervat dichtmaken?
De machtige Caesar...
dood en nu klei, wellicht...
houdt ergens een kiertje dicht.
O, dat stof...
eens zo vereerd...
nu in een muur koude windvlagen keert.
Maar stil...
Stil, even stil.
De koning, de koningin, de hovelingen.
Wie begraven zij met zo'n schamel ritueel?
Dat betekent dat de dode die ze volgen zijn eigen leven nam.
Hij was wel van stand.
Laten we ongezien toekijken.
Wat nog meer?
Dat is Laertes, een nobele jongeman.
Wat nog meer?
Haar uitvaart is al zo uitgebreid als het mag.
Haar dood was onzeker.
Zonder bevel van hogerhand...
had ongewijde grond haar geborgen tot de laatste bazuin.
Niet met gebeden, maar onder scherven, gruis en steen.
Zij krijgt de maagdelijke krans en bloemen...
een uitvaart met klokgelui.
Moet er niet meer worden gedaan? -Nog meer?
Het zou heiligschennis zijn...
om een requiem te zingen als voor een vroom gestorvene.
Begraaf haar.
En laat uit haar onbezoedelde vlees viooltjes ontluiken.
En ik zeg jou:
Mijn zuster is een engel als jij straks jammert.
De schone Ophelia?
Liefs voor de lieveling.
Vaarwel.
Ik hoopte dat je Hamlets vrouw zou worden.
Dat ik je bruidsbed...
en niet je graf zou versieren.
Drievoudige ellende...
treffe tien maal het vervloekte hoofd...
van hem die jou van het leven heeft beroofd.
Wacht...
tot ik haar nog één keer omhels.
Bedelf nu levende en dode...
tot er een berg ligt hoger dan Pelion...
of de blauwe top van Olympus.
Wie is hij wiens rouwmisbaar zo luid weerklinkt?
Wiens weeklagen de sterren stremt...
en aangeslagen doet luisteren.
Hier ben ik: Hamlet de Deen.
De duivel hale je.
Je bidt verkeerd. Laat mijn keel los.
Ik ben rustig, maar ik heb iets in me...
dat jij maar beter kunt vrezen.
Haal ze uit elkaar.
Heer, rustig. -Ik vecht met hem tot ik dood ben.
Waarover? -Ik hield van Ophelia.
De liefde van 40.000 broers haalt 't niet bij mij.
Wat doe je voor haar? -Hij is gek.
In godsnaam, wees geduldig.
Wat zou je doen? Wou je huilen?
Vechten? Vasten? Je verscheuren?
Azijn drinken? Krokodillen eten?
Ik doe 't zo.
Kom je grienen? Mij overtroeven door in haar graf te springen?
Levend meegaan? Ik ook.
En laat ze miljoenen bunders op ons gooien...
tot de aarde haar schedel schroeit...
en Ossa op een wrat lijkt. Snoeven kan ik net zo goed als jij.
Dit is waanzin. Zo'n vlaag bevangt hem even.
Dan, als het duifje wanneer haar gouden paar uitkomt, zit hij stil.
Luister.
Waarom doe je dit?
Ik was op je gesteld.
Maar 't maakt niet uit.
Al doet zelfs Hercules wat hij wil:
De kat miauwt...
de honden zijn niet stil.
Horatio, blijf bij hem.
Put geduld uit ons gesprek. We slaan snel toe.
Laat je zoon bewaken.
Dit graf krijgt een levend monument.
Straks breekt een rustig moment aan.
Tot zolang, geduldig voortgegaan.
Tot zover dit, nu de andere zaak. Staat 't je nog bij?
Natuurlijk.
Ik was zo onrustig dat ik niet slapen kon.
Ik voelde me als 'n muiter in de kluisters.
Opeens, en gezegend zij de haast:
Impulsen zijn ons soms behulpzaam...
waar slimme plannen falen, en dat leert ons...
dat hogere wijsheid vaak vormt wat wij ruw uithakken.
Dat staat vast.
Uit mijn kajuit, met een mantel om, ging ik naar ze op zoek.
Ik vond hun pakket en sloop terug...
naar mijn hut, en waagde het, angst verjoeg mijn manieren...
het zegel te verbreken. En ik ontdekte...
koninklijk verraad:
Een uitdrukkelijk bevel, met allerlei redenen omkleed...
over Denemarkens en Engelands heil...
en spookbeelden voor mij...
dat bij lezing, zonder uitstel om de bijl te slijpen...
mijn hoofd eraf moest.
Echt? -Lees straks zelf maar.
Wil je horen wat ik heb gedaan?
In dat net van schurkenstreken...
want eer ik een proloog had, begonnen zij te spelen...
schreef ik in een mooie hand een nieuwe lastbrief.
Ooit keek ik, zoals politici...
op mooi schrijven neer, en wou het afleren...
maar nu kwam het me goed van pas.
Wil je 't horen?
Een dringende bezwering van de koning:
als Engeland een trouw vazal was...
als hun liefde bloeide...
en de vrede als 'n arenkrans hun handen samenvoegde...
en nog meer plechtige 'alsen' :
Om, bij het lezen van deze brief...
zonder verder oponthoud de boodschappers...
terecht te stellen.
Zonder te biechten. -En 't zegel?
De hemel zorgde dat ik mijn vaders ring bij me had.
Dat was het Deense zegel.
Ik vouwde de brief dicht...
bracht het opschrift aan en legde hem terug.
Niemand merkte het.
De volgende dag was 't gevecht en de rest weet je.
Guildenstern en Rosencrantz gaan eraan.
Ze wilden de opdracht maar al te graag.
Ik maak me geen verwijten.
Ze hebben hun eigen ondergang bekokstoofd.
Lagere soorten lopen gevaar tussen machtige tegenstrevers.
Wat een koning.
Is het nu niet aan mij...
hem die mijn koning doodde, mijn moeder schond...
die mijn hoop afpakte...
die z'n haak uitwierp naar mijn leven...
om hem met deze arm te straffen?
Roep ik geen vloek af...
als ik die kanker nog verder laat woekeren?
Hij zal snel horen wat er in Engeland is gebeurd.
Dat duurt niet lang.
De tussentijd is van mij.
En een mensenleven...
niet langer dan te zeggen: Eén.
Maar het spijt me zeer dat ik zo tegen Laertes deed.
Want in mijn rampspoed zie ik de zijne afgebeeld.
Ik zal het goedmaken.
Maar dat overdreven rouwbeklag maakte me wel razend.
Stil...
wie komt daar?
Welkom thuis in Denemarken.
Ik dank u. Ken jij die waterjuffer? -Ik niet.
Des te beter; hem kennen is 'n zonde.
Hij heeft veel land.
De trog van een heer der beesten staat bij de koning.
Het is een kraai maar, ik zeg al, ruim in de mest.
als het u edele schikt, heb ik bericht van de koning.
Ik zal 't met alle aandacht ontvangen.
Uw pet hoort op uw hoofd.
Dank u, maar 't is erg warm.
Koud, het is noordenwind.
Vrij killetjes, wat u zegt. -Maar toch...
erg broeierig en warm voor mijn gestel.
Uitzonderlijk, heer.
Het is drukkend, als 't ware...
ik weet niet hoe.
Zijne majesteit heeft veel geld op u ingezet.
't Gaat om... -Mag ik u verzoeken?
Nee, liever zo. als u mij toestaat.
Onlangs kwam aan het hof Laertes...
een heer in hart en nieren...
met uitnemende kwaliteiten, en magnifiek van voorkomen.
De verpersoonlijking van nobele eigenschappen.
In hem is alles verenigd wat een heer kan wensen te zien.
U doet hem niets te kort, maar een hele inventaris...
zou het geheugen, ondanks z'n snelle zeil, op hol jagen.
Hij is een ziel van het fijnste gehalte...
zo van voortreffelijkheid doortrokken...
dat slechts zijn spiegel hem volgt zonder een schim te zijn.
U spreekt onfeilbaar van hem.
En de importantie?
Waarom omwikkelen we hem met onze ruwere adem?
Kunnen we geen andere taal spreken?
U kunt het, heus. -Waarom refereert u aan deze heer?
Laertes? -De beurs leeg, 't goud uitgegeven.
Aan hem. -U bent niet onkundig.
als u dat wist, pleitte 't niet voor mij.
Niet onkundig van Laertes' gaven.
Dan zou ik mezelf met hem meten: Wie iemand kent, kent zichzelf.
Ik bedoel zijn wapenkunst. Die is, zegt men, zonder weerga.
Welk wapen? Dat zijn er twee.
De koning heeft gewed om zes Berberpaarden...
met een tegeninzet van zes Franse rapieren en ponjaards...
met toebehoren, gordels, hangers enzovoort.
Drie onderstellen zijn zeer innemend...
harmonieus met de gevesten...
heel delicaat en suggestief versierd.
Wat zijn 'onderstellen'?
Ik wist dat er nog 'n noot kwam.
Dat zijn de hangers.
Zolang we nog geen kanon dragen, noem ik het maar 'hangers'.
Verder: zes paarden tegen zes Franse zwaarden...
met drie suggestief versierde...
onderstellen. -Juist. Frankrijk tegen Denemarken.
En waar gaat de weddenschap om?
Dat hij u in twaalf ronden...
niet met drie treffers overtreft.
De koning wedt 1 2 tegen 9.
We kunnen het nu toetsen als 't u belieft te antwoorden.
En als ik weiger?
Het gaat wel om een uitdaging.
Ik ben in de zaal. als 't zijne majesteit behaagt:
Ik wil wat beweging. Laat de degens brengen.
als de koning volhardt, zal ik winnen als ik kan.
Of het levert mij schande op en een enkele treffer.
Zal ik dit overbrengen? -In dier voege...
en zo bloemrijk als u wilt.
Ik houd me aanbevolen.
Geheel de uwe.
Verstandig. Niemand is de zijne.
Een kievit met de schaal op z'n kop.
Hij complimenteerde de moederborst al.
Hij heeft, zoals zovelen in deze frivole eeuw...
slechts de toon en vorm van de omgang te pakken:
Een gistend geheel dat hen door dwaasheid en verfijning heensleept.
Blaas er één keer tegen, en de zeepbel spat kapot.
Zijne majesteit hoorde van de jonge Osric dat u op hem wacht in de hal.
Hij vraagt of u het duel met Laertes doorzet...
of het uit wilt stellen.
Ik doe wat de koning wenst.
als 't hem schikt, ben ik klaar, op ieder moment dat ik kan.
Het koninklijk paar komt nu.
Precies op tijd.
De koningin wil dat u Laertes hoffelijk groet.
Dat is wijze raad.
Deze weddenschap verliest u.
Ik denk het niet.
Sinds zijn vertrek heb ik constant geoefend.
Ik win met die voorgift.
Maar je hebt geen idee hoe vreselijk ik dit vind.
Maar 't geeft niet.
Toch, heer...
Het is maar onzin...
een soort voorgevoel dat onrust wekt bij een vrouw.
als uw geest zich verzet, gehoorzaam dan.
Ik houd ze weg, omdat u niet fit bent.
Geen sprake van.
Wij tarten voortekens.
Geen mus valt, zonder dat 't is voorbeschikt.
als het nu is, komt 't niet later.
als 't niet later komt, is het nu.
als het niet nu is...
komt het later.
Klaar staan is alles.
als je niet weet wat je achterlaat...
waarom zou je 't dan niet achterlaten?
Het zij zo.
Kom Hamlet, neem deze hand van mij aan.
Vergeef mij.
Ik heb u onrecht gedaan. Vergeef 't, als edelman.
Dit gezelschap weet, en u eveneens, hoe ik gestraft ben.
Wat ik deed, wat uw gevoel, uw eer gekwetst heeft...
dat was waanzin.
Was het Hamlet die Laertes krenkte? Niet Hamlet.
als Hamlet niet zichzelf is als hij Laertes krenkt, is 't niet Hamlet.
Hamlet ontkent het. Wie doet 't dan?
Zijn waanzin.
En dan wordt Hamlet onrecht aangedaan.
Zijn waanzin is Hamlets vijand.
Laat mijn ontkenning mij van boze opzet vrijspreken...
in uw edelmoedigheid:
Dat ik een pijl schoot over het huis...
en mijn broeder raakte.
Mijn gevoel is bevredigd. En dat spoort mijn wraak het sterkste aan.
Maar wat mijn eer betreft weiger ik me te verzoenen...
totdat meesters in erezaken mij zeggen dat niets mijn naam bevlekt.
Tot dan...
acht ik het vriendschap wat u biedt, en krenk haar niet.
Dat aanvaard ik graag.
En ik ga deze weddenschap open aan.
Geef ons de wapens. -Een voor mij.
Mijn onbedrevenheid is jouw wapen.
Bij jouw kunst steekt de mijne af als een ster tegen de hemel.
Drijft u de spot met mij? -Nee. Op mijn woord.
Geef hun de degens.
Je weet van de inzet?
U wedt op de zwakste partij.
Ik heb jullie allebei gezien.
Maar hij is beter geworden, vandaar de voorgift.
Te zwaar; een andere.
Deze wil ik wel. Zijn ze even lang?
Uiteraard, heer.
Zet de wijn daar op tafel.
Plaatst Hamlet de eerste of tweede treffer...
of is hij bij de derde gelijk...
laat dan alle kanonnen spreken.
De koning zal op Hamlet drinken.
En in de kelk...
doet hij een parel...
kostbaarder dan vier koningen in de kroon gedragen hebben.
Geef me de kelk.
Laat trom spreken tot trompet, trompet tot kanonnier...
kanon tot hemel, hemel tot aarde:
'Nu drinkt de koning op Hamlet.'
Begin. En, scheidsrechters...
Iet goed op.
Klaar? -Klaar, heer.
Eén. -Beslissing?
Geraakt, duidelijk geraakt.
Opnieuw. -Wacht. Geef me een slok.
Deze parel is voor jou.
Ik drink op jou.
Geef 'm aan.
Eerst deze ronde; zet maar neer.
Weer een - ja?
Ik geef 't toe.
Onze zoon wint.
Hij zweet, en is buiten adem.
Hier, Hamlet. Veeg je voorhoofd af.
De koningin klinkt op je succes.
Niet drinken.
Ik drink wel.
Neem me niet kwalijk.
De vergiftigde wijn.
Het is te laat.
Nu nog niet, straks.
Laat me je gezicht afvegen.
Heer, nu raak ik hem.
Ik denk van niet.
Het gaat bijna tegen mijn geweten in.
Alarm.
De derde, Laertes. Je doet maar wat.
Stoot zo hard en fel je kunt.
't Is alsof je me laat winnen.
Vind je dat?
Kom maar op.
Onbeslist. -Haal ze uit elkaar.
Nee, opnieuw.
Kijk, de koningin.
Ze bloeden allebei.
Laertes?
Ik ben als een snip in mijn eigen strik gevangen.
Ik sterf terecht door mijn eigen verraad.
De koningin? -Ze viel flauw bij 't zien van bloed.
De wijn...
de wijn.
O, lieve Hamlet.
De wijn... de wijn.
Ik ben vergiftigd.
Schurkenstreken.
Sluit de deuren. Zoek het verraad.
Hier, Hamlet.
Hamlet, je bent dood.
Geen medicijn kan je nog redden.
Je hebt geen half uur meer te leven.
Het werktuig van het verraad ligt in je hand.
Onafgestompt, en vergiftigd.
Het verraad keert zich tegen me.
Ik zal nooit meer opstaan.
Je moeder is vergiftigd.
Ik kan niet meer.
De koning...
Het is zijn werk.
Verraad.
De punt...
ook vergiftigd?
Gif...
doe je werk.
Help me, vrienden. Ik ben slechts gewond.
Hier, bloedschennige...
moorddadige, vervloekte Deen.
Drink maar.
Proef je je parel? Ga mijn moeder maar achterna.
Dit komt hem toe.
Hij had het gif zelf gemengd.
Laten wij elkaar vergeven, Hamlet.
Mijn en mijn vaders dood zijn niet jouw schuld...
en jouw dood niet de mijne.
De hemel spreekt je vrij.
Ik zal je volgen.
Ik ben dood, Horatio.
Ongelukkige koningin...
Adieu.
Gij die bleek en sidderend toeziet...
stomme toeschouwers in dit bedrijf:
Had ik tijd...
De strenge wachter Dood geeft geen uitstel...
dan zou ik vertellen...
Maar laat 't. Horatio, ik ben dood.
Jij leeft. Vertel over mij aan hen die het niet weten.
Vergeet het.
Ik ben meer Romein dan Deen.
Er is nog gif.
Ben je een man? Geef hier.
Bij God... Hier daarmee.
O God, Horatio.
Wat een besmeurde naam zal ik zo achterlaten.
als je me ooit in je hart hebt gesloten...
zoek dan nog niet het geluk.
En blijf in deze barre wereld pijnlijk ademen..
...om mijn verhaal te doen.
Wat is dat voor krijgsgedruis?
De jonge Fortinbras, zegevierend terug uit Polen...
groet de gezanten uit Engeland...
met dit salvo.
Ik sterf, Horatio.
Het felle gif...
kraait victorie over mijn geest.
Ik zal het nieuws uit Engeland niet meer horen.
Maar ik voorspel wel:
De koningskeuze...
valt op Fortinbras.
Hij heeft mijn stervende stem.
Vertel hem dat...
met de gebeurtenissen, groot en klein, die hiertoe hebben geleid.
Wat rest...
is...
stilte.
Nu breekt een nobel hart.
Slaap zacht...
mijn prins.
Mogen engelenscharen u ter ruste zingen.
Die trom komt nader.
Is het hier?
Wat wilt u zien?
Rampspoed, ellende?
Zoek niet verder.
Deze lijken schreeuwen van moord.
O, trotse Dood...
welk een feest richt ge in uw krochten aan...
dat ge zo veel prinsen zo bloedig hebt getroffen?
De aanblik is afschuwelijk.
Onze boodschap uit Engeland komt te laat.
De oren zijn doof die van ons moesten vernemen...
dat zijn bevel is uitgevoerd.
Rosencrantz en Guildenstern...
zijn dood.
Waar wacht onze dank?
Niet uit zijn mond...
al kon hij nog bedanken.
Hij heeft hun dood niet bevolen.
Maar nu u zo plotseling bij dit bloedbad...
uit de Poolse oorlog, en uit Engeland verschijnt...
laat dan deze lijken...
op een hoge stelling ten toon leggen.
En laat mij verhalen...
aan de onwetende wereld hoe dit is gebeurd.
Dan zult u horen...
van ontuchtige...
bloedige...
en onnatuurlijke daden.
Vergeldingen door toeval...
blinde moord.
Dood door list en de dwang van het lot.
En, ten slotte...
intriges die zich tegen daders keerden.
Van dit alles kan ik naar waarheid verslag doen.
Laat het ons snel horen.
En roep de edelen bijeen.
Ik zelf:
Met verdriet omhels ik mijn geluk.
Ik heb van oudsher rechten in dit rijk...
die ik, nu het lot me wenkt, kan laten gelden.
Ook daarover heb ik reden om te spreken...
door hem, wiens stem anderen zal werven.
Maar laat dit alles direct doen, nu iedereen ontsteld is...
voordat uit list en dwaling nog meer onheil vloeit.
Laat vier kapiteins Hamlet naar de stelling dragen.
Hij was, indien gekroond, zeker een waardig vorst gebleken.
Laat voor hem, nu hij dood is, de krijgsmuziek luid klinken.
Neem het lijk op.
Dit schouwspel past het slagveld...
maar is hier niet juist.
Ga...
laat de troepen vuren.
geript en bewerkt door kris de vis